Geen categorieVideo: Andrew Strominger over zwarte gaten DoorMarcel Vonk2 minIn de zomerperiode plaatsen we op de Quantum Universe-website, naast een wekelijks inhoudelijk artikel op dinsdag, elke vrijdag een link naar een interessante populairwetenschappelijke video.
Serie: Snaren en holografieHeelalSnaren en holografie (1): Inleiding DoorMarcel VonkDeel 210 min“The world as a hologram”. Deze kreet, afkomstig van de theoretisch natuurkundige Leonard Susskind, is tegenwoordig in veel populairwetenschappelijke lezingen te horen. Maar wat houdt die uitdrukking eigenlijk in? Het holografisch principe is een begrip uit de moderne theoretische natuurkunde dat met name in de snaartheorie een belangrijke rol speelt.
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (14): Overzicht DoorMarcel VonkDeel 1524 minIn de afgelopen dertien weken hebben we in dit dossier allerlei aspecten van zwarte gaten de revue zien passeren. Daarbij kwamen de nodige nieuwe en soms verwarrende begrippen aan bod. Voor wie door de bomen het bos niet meer ziet, vatten we in dit artikel nog eens kort samen wat de belangrijkste vragen over zwarte gaten zijn, en geven we een overzicht van de huidige ideeën over de antwoorden op die vragen.
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (13): Fuzzballs DoorMarcel VonkDeel 1416 minIn de afgelopen artikelen hebben we ons beziggehouden met een belangrijke vraag over zwarte gaten: hoe zien die er op microscopische (of beter: quantummechanische) schaal uit? Op grote schaal lijken alle zwarte gaten op elkaar. Ze hebben een massa en soms een elektrische lading of een draaisnelheid, maar verder lijkt alle gedetailleerde informatie zich achter de horizon te verstoppen. Tegelijkertijd is het, om de thermodynamica van zwarte gaten te begrijpen, belangrijk om te weten op hoeveel microscopische manieren zo’n macroscopisch zwart gat kan worden opgebouwd. Het probleem daarbij is dat we geen idee hebben van wat er zich achter de horizon van een zwart gat bevindt. Sterker nog: we beschikken zelfs niet over een definitieve theorie van de quantumzwaartekracht die het binnenste van een zwart gat zou kunnen beschrijven!
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (12): Toestanden tellen DoorMarcel VonkDeel 1314 minIn het vorige artikel en het artikel daarvoor hebben we gezien dat zwarte gaten thermodynamische systemen zijn, met eigenschappen als een temperatuur en – heel belangrijk – een entropie. Op macroscopische schaal is de entropie een grootheid die bepaalt hoeveel arbeid een zwart gat bij een bepaalde temperatuur kan verrichten. Ludwig Boltzmann liet echter zien dat de entropie zich op microscopische schaal zou moeten vertalen in het aantal mogelijke toestanden waarin een zwart gat zich kan bevinden. De vraag is dus: kunnen we ‘inzoomen op het zwarte gat’ en die toestanden tellen?
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (11): Zwarte gaten en thermodynamica DoorMarcel VonkDeel 1216 minIn het vorige artikel kwamen we een belangrijke vraag over zwarte gaten tegen: hebben zwarte gaten een entropie? Entropie is zoiets als ‘hoeveelheid beschikbare energie per graad temperatuurverschil’ (zie het vorige artikel voor een uitgebreidere beschrijving), en dus vertelt het antwoord op deze vraag ons veel over de thermodynamische eigenschappen van een zwart gat. Die thermodynamica blijkt vervolgens een sleutel te zijn om de mysterieuze microscopische eigenschappen van zwarte gaten beter te begrijpen. Vandaag gaan we daarom nog wat dieper in op de thermodynamica van zwarte gaten.
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (10): Zwarte gaten en entropie DoorMarcel VonkDeel 1114 minHoe kunnen we het aantal mogelijke toestanden van een zwart gat tellen? Om te begrijpen wat deze vraag precies inhoudt en waarom die zo van belang is voor theoretisch fysici, werpen we vandaag een eerste blik op de verrassende thermodynamische eigenschappen van zwarte gaten.
Geen categorieVideo: Snaren, legoblokjes en zwarte gaten DoorMarcel Vonk2 minWie regelmatig de Quantum Universe-website bezoekt zal eraan gewend zijn dat op onze website tweemaal per week, op dinsdag en vrijdag, een nieuw artikel wordt geplaatst. De zomer is inmiddels echter begonnen, en net als veel andere Nederlanders gaan ook de QU-redacteuren op vakantie. Daarom publiceren we van eind juni tot eind augustus maar één keer per week, op dinsdag, een nieuw artikel.
Serie: Zwarte gatenGeen categorieZwarte gaten (9): De firewall-paradox DoorJoris KattemölleDeel 1022 minVandaag in ons dossier over zwarte gaten: een gastbijdrage van Joris Kattemölle over de firewall-paradox.