Voor wie meer wil weten

Heelal

poolballen
Heelal

Met de tijd mee

DoorRuben Lier
26 min

Waarom kun je wel van een ei een omelet maken, maar niet van een omelet een ei? Dat de wereld om ons heen door onomkeerbare processen wordt gekenmerkt, vormt een van de centrale spanningen in de geschiedenis van de natuurkunde.

wereldklok
Heelal

Is tijd waarneembaar?

DoorLuka Vinck
18 min

Is tijd waarneembaar? “Ja”, lijkt het voor de hand liggende antwoord: je kunt immers op een klok kijken. Maar neem je dan echt de tijd zelf waar? Volgens de quantummechanica speelt tijd een heel andere rol dan andere waarneembare grootheden. Luka Vinck legt uit wat dat betekent.

ijksymmetrie gevisualiseerd cover
Heelal

De tweede stelling van Noether

DoorSilvester Borsboom
22 min

Het door Emmy Noether ontdekte verband tussen symmetrieën en behoudswetten wordt dikwijls door natuurkundigen aangehaald als een van de belangrijkste resultaten uit de twintigste eeuw. Daarbij gaat men echter vaak voorbij aan het feit dat er in haar oorspronkelijke artikel uit 1918, niet één maar twee hoofdstellingen werden bewezen.

Iris
Heelal

Achter de wolken schijnt een zwart gat

DoorIris van Gemeren
12 min

Wat zou er gebeuren als de zwaartekracht anders zou werken dan we tot nu toe dachten? Hoe zien zwarte gaten en zwaartekrachtsgolven er dan uit en zouden we de verschillen kunnen detecteren? Met deze vragen heeft Iris van Gemeren zich beziggehouden tijdens haar promotieonderzoek.

relativity of simultaneity
Serie: Vraag het een natuurkundige
Heelal

The strange relativity of simultaneity

DoorLizzy Rieth
Deel 7
20 min

In de rubriek “Vraag het een natuurkundige” beantwoorden we vragen van onze lezers. In deze (Engelstalige) zevende editie behandelen we de vraag van lezer Arno: waarom hebben waarnemers die ten opzichte van elkaar bewegen geen gelijktijdig “nu”?

newman
Heelal

Een kosmisch vergrootglas

DoorSarah Jansen
4 min

Sterrenkundigen hebben voor het eerst de massa gemeten van een slapend superzwaar zwart gat in het vroege heelal. Dankzij een combinatie van de James Webb Space Telescope en een natuurlijk kosmisch vergrootglas konden onderzoekers het zwarte gat rechtstreeks wegen aan de hand van zijn zwaartekracht.

hooglander
Heelal

Harige zwarte gaten en thermodynamica

DoorPim van den Heuvel
14 min

Natuurkundigen zijn dol op vreemde namen – zo hebben onderzoekers het bijvoorbeeld graag over ‘harige zwarte gaten’. Pim van den Heuvel legt uit wat er met die bijzondere kreet bedoeld wordt.

FLAMINGO data
Heelal

Het heelal in de computer

DoorMarcel Vonk
4 min

Een internationaal team van astrofysici stelt een van de grootste kosmologische datasets ooit vrij beschikbaar. De dataset komt uit het FLAMINGO-project: een reeks grootschalige simulaties van de evolutie van materie in het universum.

simulaties
Heelal

Een vlindereffect voor sterrenstelsels

DoorMarcel Vonk
4 min

Astronomen die een sterrenstelsel simuleren, krijgen niet altijd hetzelfde resultaat. Nieuw onderzoek laat zien dat dit een gevolg van de manier waarop sterrenstelsels werken én hoe ze worden gemodelleerd.