Heelal

IJs: sleutel tot buitenaards leven

DoorMartijn Pellegrom

IJs – niet alleen verkoelend in deze zomerse dagen, maar ook een belangrijk ingrediënt van ons heelal. Promovendus Martijn Pellegrom doet op het Nikhef onderzoek naar deeltjes in het vroege universum, en legt in dit artikel uit hoe zulk ijs wel eens een sleutelrol kan spelen bij het ontstaan van leven.

Lees meer

kerst2015.jpg
Geen categorie

Prettige kerstdagen! (en Ludwig Faddeev)

DoorMarcel Vonk
1 min

Hij is nog niet zo oud als de kerstman, maar ook de Russische mathematisch fysicus Ludwig Faddeev gaat al de nodige jaren mee. In april van dit jaar was …

elektromagneet.jpg
Serie: Storingsrekening
Geen categorie

Storingsrekening (3): De fijnstructuurconstante

DoorMarcel Vonk
Deel 4
10 min

In de eerste twee artikelen in dit dossier hebben we voorbeelden gezien van situaties waarin wiskundige machtreeksen een rol spelen. Zulke machtreeksen zijn optelsommen waarin de opeenvolgende termen steeds hogere machten van een bepaalde parameter x bevatten. In het voorbeeld van de koning en het schaakbord kwamen we een lange maar eindige machtreeks tegen; in het voorbeeld van Achilles en de schildpad een oneindige machtreeks. In dit artikel zullen we een eerste voorbeeld zien van een natuurkundig systeem waarin machtreeksen een fundamentele rol spelen.

Geen categorie

Mathematische Fysica: Quantumvelden en Knoopinvarianten

DoorMarcella Wijngaarden
10 min

Pelle Steffens is masterstudent mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. In deze gastbijdrage zet hij uiteen wat mathematische fysica precies inhoudt, en bespreekt een interessant en verassend voorbeeld uit het vakgebied: de interactie in de quantumveldentheorie en de wiskunde van knopen.

Serie: Storingsrekening
Geen categorie

Storingsrekening (2): Achilles en de schildpad

DoorMarcel Vonk
Deel 3
12 min

In de bekende paradox van Zeno houdt de Griekse held Achilles een hardloopwedstrijd met een slimme schildpad. De schildpad krijgt een kleine voorsprong, en overtuigt Achilles er vervolgens van dat hij  daarmee de race al gewonnen heeft. Immers: zodra Achilles het startpunt van de schildpad bereikt, is die laatste al een stukje verder aangekomen. Bereikt Achilles dat punt, dan is de schildpad weer iets verder, enzovoort. Zelfs na deze procedure oneindig vaak herhaald te hebben, is Achilles de schildpad nog steeds niet gepasseerd. Conclusie van de schildpad: hij moet de race wel winnen!

nobelceremony.png
Geen categorie

Nobelprijzen 2015 uitgereikt in Stockholm

DoorMarcel Vonk
4 min

Gisteren vond in Stockholm de jaarlijkse uitreiking van de Nobelprijzen plaats. De Nobelrpijs voor de natuurkunde ging dit jaar naar Takaaki Kajita en Arthur B. McDonald, voor hun onderzoek naar neutrino’s. Kajita en McDonald toonden aan dat deze ‘spookdeeltjes’ wel degelijk een kleine massa hebben, en dat die massa een belangrijk gevolg heeft voor hoe deze deeltjes zich gedragen.

chessboard.jpg
Serie: Storingsrekening
Geen categorie

Storingsrekening (1): De koning en het schaakbord

DoorMarcel Vonk
Deel 2
8 min

De precieze oorsprong van het schaakspel is onbekend, maar een beroemde legende vertelt dat het spel rond de vijfde eeuw na Christus in India werd uitgevonden. De Indiase koning die het spel te zien kreeg, was er zo enthousiast over, dat hij de uitvinder aanbood om elke beloning te vragen die hij maar wilde. De uitvinder vroeg het volgende: één rijstkorrel voor het eerste veld van het schaakbord, twee rijstkorrels voor het tweede, vier voor het derde, acht voor het vierde, enzovoort – tot het vierenzestigste en laatste veld bereikt zou zijn. De koning stemde lachend in met een schijnbaar zo eenvoudige beloning.

propagator.jpg
Serie: Storingsrekening
Geen categorie

Dossier: Storingsrekening

DoorMarcel Vonk
Deel 1
2 min

In december 2015 en januari 2016 verscheen op The Quantum Universe wekelijks een artikel in het zevendelige dossier “Storingsrekening”.

newton, raket
Serie: Wetten van Newton
Heelal

De wetten van Newton (II)

DoorManus Visser
Deel 2
8 min

De tweede wet van Newton kunnen we samenvatten met de beroemde formule F = ma. Wat betekent deze formule en hoe moeten we haar interpreteren?

cmbr_planck_sq.jpg
Serie: Snaren en holografie
Heelal

Snaren en holografie (18): Snaren en de natuur

DoorMarcel Vonk
Deel 19
16 min

Na maar liefst achttien weken sluiten we vandaag ons dossier over snaren en holografie voorlopig af. In de artikelen in dit dossier hebben we allerlei aspecten van de snaartheorie belicht. Het zal de lezer niet ontgaan zijn dat het daarbij met name over de theoretische aspecten van de snaartheorie is gegaan. Het experiment is maar zelden in onze artikelen ter sprake gekomen. Dat is om twee redenen niet verbazend. Ten eerste gaat deze website over de theoretische natuurkunde. Ten tweede is de snaartheorie, vanuit de vraag die eraan ten grondslag ligt – hoe we quantummechanica en relativiteitstheorie in één raamwerk kunnen verenigen – uit zichzelf natuurlijk erg theoretisch van opzet.