Materie

Wanneer beweging orde verhindert

DoorJans Henke

Als je genoeg draadachtige objecten bij elkaar propt, zullen ze in ongeveer dezelfde richting gaan wijzen. Vervang de draadjes door wormen of bacteriën, en deze zelforganisatie wordt veel moeilijker. Recent onderzoek van UvA-natuurkundigen verklaart waarom.

Lees meer

wolken
Heelal

Gaia toont dansende Magelhaense wolken

DoorHenk de Vries
4 min

De nieuwste sterrendatabase van ruimtetelescoop Gaia toont onder andere het samenkomen en uiteengaan van de Magelhaense wolken en de versnelling van onze zon in haar beweging door de Melkweg.

heelal
Heelal

Baby-universa

DoorSanne Vergouwen
10 min

Ons heelal is onnoemelijk groot. Er zijn natuurkundige theorieën die voorspellen dat er van tijd tot tijd ‘baby-universa’ ontstaan, die na een tijdje ook weer kunnen verdwijnen. Áls zoiets al kan, welke gevolgen zou dat dan hebben voor onze natuurwetten?

verstrengeling
Deeltjes

De spookachtige quantumverstrengeling

DoorFarrokh Labib
16 min

Het begrip quantumverstrengeling is tegenwoordig vaak in het wetenschappelijke nieuws. Farrokh Labib legt uit wat dit spookachtige fenomeen inhoudt, en hoe je het met behulp van een spel met vreemde regels beter kunt begrijpen.

het allerkleinste
Deeltjes

Boekrecensie: Het allerkleinste

DoorEvita Verheijden
4 min

De DWDD University-colleges van Robbert Dijkgraaf trekken elke keer opnieuw een groot publiek. Eén van zijn colleges, ‘Het allerkleinste’, is nu door striptekenaar Dirk Ridder tot een stripboek verwerkt.

vrije trap
Deeltjes

Een optische effectbal

DoorMarcel Vonk
2 min

Heb je je ooit vergaapt aan de schitterende vrije trappen met effect van Diego Maradona, Lionel Messi en Christiano Ronaldo? Dan heb je – misschien zonder het zelf te weten – het magnuseffect in actie gezien.

appel
Heelal

Een nieuw principe voor de zwaartekracht

DoorManus Visser
10 min

De afgelopen decennia is er een nieuw perspectief op zwaartekracht ontstaan: de theorie van emergente zwaartekracht. Manus Visser ging er eens goed voor zitten en legt uit welke ideeën en welke wiskunde leiden tot deze nieuwe blik op Einsteins vergelijkingen.

schepen
Deeltjes

Het casimireffect

DoorDamian van de Heisteeg
10 min

Metalen platen op een afstandje van elkaar, zonder lading en met verwaarloosbare zwaartekracht, zouden elkaar niet moeten beïnvloeden… zou je denken. Vreemd genoeg zullen zulke platen elkaar echter tóch aantrekken – een gevolg van quantumfluctuaties dat bekend staat als het casimireffect.

koffie
Deeltjes

Een supersymmetrisch kopje koffie

DoorJeremy van der Heijden
14 min

Wiskunde is een belangrijk gereedschap in de natuurkunde, maar werkt dit ook andersom? In de jaren 80 gebruikte snaartheoreet Edward Witten natuurkunde om een wiskundige stelling over vormen te bewijzen.

Deeltjes

Deeltjes en niet-deeltjes

DoorJans Henke
10 min

Volgens het standaardmodel is alle materie opgebouwd uit 17 soorten elementaire deeltjes. Deeltjesfysicus Howard Georgi bedacht echter dat ons universum mogelijk ook een ander soort bouwstenen bevat: ‘unparticles’, oftewel ‘ondeeltjes’.